KastelenInNederland.nl

Middelburg

YouTube
YouTube

Heden ten dage...

Plaats
Alkmaar
Gemeente
Alkmaar
Provincie
Noord-Holland
Coördinaten RD x - y
112,800 - 516,740
Coördinaten dec nbr -ol
52.6365390 - 4.7644140
Commentaar? hier
Datum gegevens
zo 6 september 2015
 

Geschiedenis

Voldoet aan definitie
voldoet
 

Etymologie:

De naam van het kasteel de Middelburg is van oorsprong opgebouwd uit de Middelnederlandse woorden middel (= het midden, midden, middelpunt) en borch. Het woord middel was, zoals in het tegenwoordige Nederlands, bekend als eerste lid van samenstelling, maar ook afzonderlijk zelfstandig naamwoord.

Het woord burg komen we ook tegen in de Middelnederlandse woorden borch,burch (=kasteel, versterking, versterkt huis, versterkte stad, citadel, fort) , maar ook in het moderne woord burcht, met dezelfde betekenis.

De betreffende naam van dit kleine kasteel is waarschijnlijk afgeleid van het feit dat het was gepositioneerd tussen twee andere kastelen, namelijk de Nieuwburg (op de Vroner Geest, bij Oudorp) en de Torenburg (Alkmaar).

Bouwgeschiedenis:

(Bouw)fase 1 - 1285 t/m 1517
Typologie
Vierkante of rechthoekige burcht
Afm. hoofdburcht (m)
20 x 20
Zichtbare toestand:
Intact
Na zijn uiteindelijke overwinning op de Westfriezen liet Floris V tussen 1282 en 1287 vijf dwangburchten bouwen, met als doel de Westfriezen onder de duim te houden en zo zijn overwinning kracht bij te zetten. Naast de burchten onder de rook van Alkmaar; de Middelburg en de Nieuwburg (Nijenburg), liet hij ook het slot te Wijdenes bouwen, het kasteel te Medemblik en de Nuwendoorn aan de monding van de Rekere, een waterloop, die de stad Alkmaar met de zee verbond.
Van de Middelburg is het bouwjaar niet bekend, Renaud schatte 1285.

Het was een kleine versterking, met een onregelmatige aanleg, met een zware, rechthoekige donjon met muren van 2 meter dik en een buitenwerkse maat van 9 x 12 meter. Aan de zuidwest zijde stond waarschijnlijk ook een toren.
Uit het aangetroffen paalwerk is gebleken dat aan de zuidoostzijde van de toren, de ingang bevond. De fundering was slordig aangelegd: blijkbaar had men haast bij de aanleg. Het metselwerk was opgetrokken uit stenen, de zgn. kloostermoppen met afmetingen van 30 x 15 x 7-8 cm.
(Bouw)fase 2 - 1517 t/m heden
Typologie
Vierkante of rechthoekige burcht
Zichtbare toestand:
Vlak terrein
Na de verwoesting besloot de rentmeester tot sloop.

Historische betekenis:

Het slot had geen agresieve functie, maar moest dienen ter bescherming van de dijk die liep van Alkmaar naar Oudorp.

Verwijzingen

Kastelenlexicon
 

Algemeen:

Delen van teksten zijn met toestemming overgenomen van Ben Dijkhuis, Middeleeuwse Dwangburchten zie publicaties.

Publicaties:

Ben Dijkhuis - De Middeleeuwse dwangburchten van West-Friesland en Alkmaar, 2002 (met illustratie)
Hans Louis Janssen - 1000 jaar kastelen in Nederland, 1996
C. Hoek - La maison forte aux Pays-Bas, 1986
E.H.P. Cordfunke - De Middelburg; Steunpunt in het zes wielengebied bij Alkmaar, 1981 -- blz 34 - 39 (met illustratie)
J.W. Groesbeek - Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, 1981 -- blz 215 - 220 (met illustratie)
Jaap Renaud - Graaf Floris V als bouwer van kastelen, 1967
Jaap Renaud - Graaf Floris V als burchtenbouwer, 1957 (met illustratie)
Jaap Renaud - Kasteel Middelburg, 1957
meer...